31 Mayıs 2012 Perşembe

Ayinden Törene


Hacettepe Üniversitesi Antropoloji Bölümünde görevli Dr.Sibel Özbudun, 1997 yılında Anahtar Kitaplar'ından yayınladığı "Ayinden Törene" isimli eser ile, kütüphanelerde ender bulunabilecek bir kitabı bilim dünyasına kazandırmış oldu.

1956 İstanbul doğumlu, Üsküdar Amerikan Kız Lisesi ve İstanbul Üniv.Edebiyat Fak.Anropoloji Bölümü mezunu
Sibel Özbudun, aynı zamanda 3 dil (İngilizce, Fransızca ve İspanyolca) bilen bir hanımefendi olarak bir bayandan beklenmeyecek şekilde kalemini, Türk bilim adamlarınca rağbet edilmemiş  konuların araştırılması ve analizinin yapılmasında kullanmayı tercih etmiş. Ortalama 32 eser, onun imzası ile okuyucunun istifadesine sunulmuş durumda.

Toplumsal geleneklerin sürekliliğini sağlayan mekanizma ve süreçlerin tanınması aracı olan ayin/törenlerin, ne tür amaç ve yöntemlerle toplum hayatına sokulduğunu anlatan eser, yazarın kendi ifadesi ile yazım aşamasında zaman ve kaynak yetersizliği gibi nedenlerle sınırlamalara tabi tutulmuş.

Kısa bir girizgahtan sonra kitabın satır aralarına bakmaya artık başlayabiliriz.

Yönetici konumdakilerin yönetilenlere karşı  ve yeni kurulan ideolojik devletlerin kendi halkına karşı meşruiyetinin sağlanmasında ayin/törenlerin kullanıldığı eserde yer almakta.

Bu tür ideolojik ayin ve törenlerde "ne olması gerektiği" nin cevabı şöyle:
- Simgesel özellikler taşımalı,
- Başlangıcından bitişine kadar her aşaması standart olmalı,
- Belli aralıklarla tekrar edilmeli,
- Halkın sadece seyirci olarak katılmasına izin verilmeli, organizatör ve katılımcı olmasına izin
  verilmemeli,
- Ritmik olmalı,
- Yükses ses kullanılmalı,
- Estetik ve yaratıcı bir program tercih edilmemelidir.

Böyle bir törenden beklenen amaçta şunlar olabilir:
- Kişide korku yaratır,
- Otoriteye saygı oluşturur,
- Geleneğe ve disipline itaat duygusu verir,
- İradenin eylemci temeli zayıflar,
- Mekaniksel hareketlerle robotlaştırılan kitlenin ruhu ele geçirilmiş olur.

Ayin/törenlerin işlevleri şöyle özetlenebilir:
- Dini alemi anlamak için bir araçtır. (Dini işlev)
- Bilinmeyen olaylardan kaçarak kaygı önleyici bir rol oynar. (Psikolojik işlev)
- Bireyi toplumla bütünleştirir, toplumsallaştırır.(Eğitsel işlev)
- Toplumun kültürünün yeni kuşaklara aktarılmasını sağlar. (Tarihsel/kültürel işlev)
- Toplumsal konumu perçinler. (Siyasal işlev)

Osmanlı İmparatorluğunun yıkılması ile yerine kurulan Cumhuriyet yöneticilerinin, meşruiyeti sağlamak, ulusal kimliği ve ortak yazgıyı paylaşacak bir ulus oluşturmak için
23 Nisan, 19 Mayıs, 30 Ağustos gibi günlerde törenler planlandığı ve yürürlüğe koyduğu ifade edilmektedir.

Daha fazla detaya girip boğulmadan sizleri bu eserle başbaşa bırakmak istiyorum.

İlgilileri için bir başvuru kaynağı olabilir. Ancak konuyla ilgili detaylı eserlerin çoğunluğunun yabancı kaynaklar olduğunu da burada belirtmekte fayda var.

Nice mutlu günlere...İyi okumalar....

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder