31 Mayıs 2012 Perşembe

Bir İdeolojik Seferberlik Deneyimi: Halkevleri


Sefa Şimşek tarafından yazılmış "Bir İdeolojik Seferberlik Deneyimi: Halkevleri 1932-1951" isimli eser, 1996 yılında Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'ne Siyaset Sosyolojisi Ana Bilim Dalında doktora tezi olarak sunulmuş, Boğaziçi Üniversitesi Yayınlarınca da 2002 yılında kitaplaştırılmıştır.

1932-1951 tarihleri arasındaki dönemde, yeni otoritenin meşruiyetini sağlamak amacıyla, benzerlerine birçok ülkede rastlanan bir halk mühendisliği vasıtası olarak düşünülmüş Halkevleri, eleştirel bir bakış açısı ile analiz edilmeye çalışılmaktadır. Bir endokrinasyon (siyasi eğitim) aracı olarak, Halkevlerinin, açılışından kapatılışına kadar geçen 19 yıllık süredeki bilinmesi gereken tüm detaylar eserde yer almaktadır.

Başlamadan önce eserin diline değinmeden geçemeyeceğim. Akademik dilden ziyade halk diline ağırlık verilmesiyle dikkat çeken eser, anlatımındaki basitli, sadelik, kelime ve cümle geçişlerindeki ritim yönünden ayrıca bir takdiri hakediyor.

Cumhuriyet Halk Fırkası tarafından Muallimler Birliği, Gazeteciler Cemiyeti, İhtiyat Subaylar Cemiyeti, Türk Kadınlar Birliği, Mason Dernekleri gibi tek bir emirle kapatılan Türk Ocaklarının yerine kurulan Halkevleri, İtalyan Massimo d'Azeglio'nun:”İtalya'yı yarattık, şimdi de İtalyanları yaratmalıyız.” sözüne uygun olarak, Cumhuriyet ideallerine uygun insan yetiştirme amacıyla 1932 yılında 14 şehirde faaliyete başlamıştır.
Fırka, Halkevleri vasıtasıyla yeni rejimin ilkelerini, amacını, yapmış olduğu reformları tabana yaymak ve özümsenmesini istemektedir. Hedeflenen 9 şubesinin yapmış olduğu kültürel faaliyetler ve günlük meşguliyet aracı olarak düzenlenmiş Halkevleri potansiyeli, bu amaca yöneliktir.

Eserde; üstüne çok düşülmesine rağmen halkın Halkevlerine rağbet etmediği, daha ziyade bürokrat kesimin tercih ettiği belirtilmektedir. Halkevlerinde çoğunluğu yabancı olmak üzere şarkılar çalınıp söylendiği, temsiller yapıldığı, kütüphaneler oluşturulduğu ifade edilmektedir.

Siyasetin çoğulluğunun sağlanması ile birlikte kuşkuyla karşılanan Halkevleri, kuruluş amacı ve yürüttüğü faaliyetlerin tasvip görmemesi nedeniyle Demokrat Parti iktidarı döneminde kapatılmıştır.

Konunun detayına vakıf olmak isteyenler için kitabı almalarını ve okumalarını öneriyoruz.

Hoşçakalın efendim...

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder