3 Temmuz 2014 Perşembe

Tarımla ilgili casusluk faaliyetleri artıyor



KANSAS CITY, Missouri - Kayıp mısır tohumları vakası ilk kez Mayıs 2011'de gündeme geldi. DuPont şirketinin Iowa'daki araştırma çiftliğinin bir yöneticisi, dizleri üstüne çökerek toprağı kazan bir adamı fark etti. Meslektaşı Wang Lei'nin eşlik ettiği Mo Hailong adlı bu adam, yöneticiye Iowa Üniversitesi için çalıştığını söyledi. Federal yetkililerin dediğine göre; yönetici, çalan cep telefonuna bakmak için konuşmaya ara verince, bir arabaya binerek hızla uzaklaşan iki adam kaçmak için bir su kanalından geçti.

Bu olayın ardından FBI yaklaşık bir yıl boyunca Hailong ve biri hariç hepsi Beijing Dabeinong Teknoloji Grubu veya bağlı kuruluşu Kings Nower Tohumculuk için çalışan ortaklarını izledi. Sonunda Hailong geçen Aralık'ta tutuklanırken, diğer beş Çin vatandaşı da ticari sırları çalmakla suçlandı. Yetkililere ve tarım uzmanlarına göre bu vaka, masraflı ve zaman alıcı araştırmaların sonuçlarını ele geçirmeye yönelik alışılmadık ve pervasız bir kumpas.

Çin, uzun zamandır havacılık teknolojisi, boya formülleri ve finans verileri gibi alanları kapsayan ekonomik casusluk faaliyetleri yürütüyor. Ama yakın zamanda Des Moines'de mahkemeye çıkıp suçlamaları reddeden ve tutukluluğu devam eden Hailong'un vakası ile geçen yıl Kansas'ta yaşanan b ir diğer vaka, tarım sektörünün artan oranda hedef alındığını gösteriyor. Sektör uzmanları bunun hem çiftçilerin hem de büyük tarım şirketlerinin rekabet avantajını zayıflatmasından korkuyor. "Tarımla ilgili casusluk faaliyetlerinin arttığını görüyoruz" diyen FBI'ın karşı casusluk birimi çalışanı Robert Anderson Jr, son iki yılda dünyada benzer vakaların çoğaldığını ekliyor. Yetkililer Hailong vakasındaki şüphelilerin Iowa ve Illinois'de Pioneer, Monsanto ve LG Seeds gibi büyük tarım şirketleri tarafından kullanılan tohum deneme tarlalarını ziyaret ettiklerini söylüyor. İddianameye göre Illinois'de bir test arazisi satın alan sanıklar, çaldıkları tohumları saklamış. Sanıklar 'kendi içinde melezlenmiş', yani kendi kendini dölleyen mısır bitkilerinin tohumlarının peşindeydi. Bu bitkiler, sonradan aynı işlemden geçmiş başka bitkilerle melezleniyor ve üretilen melez tohumlar çiftçilere satılıyor. Bu tohumlar kuraklığa ve tarım zararlılarına dirençli oluyor.

Federal savcılara göre bir melez türü geliştirmek için 5 ile 8 yıl arası araştırma ve 30-40 milyon dolarlık masraf yapılıyor.Melez tohumları çalan bir çiftçi veya şirket bunları yeniden ekerek, ürettiği tohumları başka bir melez türle tozlaştırıp yeni bir melez tür elde edebilir ve böylece yıllar süren masraflı araştırmalar yapmak zorunda kalmaz. Illinois Üniversitesi'nden Profesör Jay Kesan, "Bunlar çok arsız işler. Bence bu vakayı farklı kılan şey sanıkların çok ileri gitmiş olması" diyor. Hailong'un avukatı ise müvekkilinin yanlış bir şey yapmadığını belirtiyor.

Diğer tohum vakasında ise, Colorado merkezli biyo-ilaç üreticisi Ventria Bioscience şirketi için Kansas'ta pirinç yetiştiren Zhang Weiqiang ile ABD Tarım Bakanlığı için Arkansas'ta genetik araştırmaları yapan Yan Wengui, patentli pirinç tohumlarını memleketleri Çin'deki araşt ı rmacı lara vermekle suçlanıyor. Weiqiang ve Wengui Aralık'ta tutuklandı. Pekin merkezli bir şirkette mısır türleri üzerinde çalışan Guo Ming, Çin pazarındaki sebze tohumlarının yüzde 80'inin yabancı kökenli olduğunu söylüyor. Çinliler 2001'den beri önemli bir melez mısır türü geliştiremedi. Uzmanlara göre bunun nedenlerinden biri, Çin'deki tohum sektörünün parçalı yapısı.

Bu durum piyasada hırsızlığa zemin hazırlıyor. Ming, "Tohum ticareti yapan bazı şirketler tohum ticareti için bitki ıslah merkezlerine yöneldi. Bazı tohum üreticileri yetiştirme işini çiftçilere yaptırıyor. Ama tohumlar toplanınca çiftçiler tohumları üretici şirkete satmıyor, zira tohum tüccarları daha çok para veriyor" diyor. Ayrıca tohum tüccarlarının bunları daha yüksek fiyata satarak, geliştirmek için hiçbir masraf yapmadıkları tohumlardan fahiş kârlar elde ettiğini söyleyen Ming, "Çin'de böyle bir ortam var" diyor.

Alıntı: 
Sabah NYT; 16 Şubat 2014
John Eligon ve Patrick Zuo

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder